L – jak Lakierowanie

L3AKIEROWANIE UV zali­cza­my do naj­po­pu­lar­niej­szych pro­ce­sów post­pres­so­wych, któ­rych głów­nym celem jest nada­nie pro­duk­to­wi poli­gra­ficz­ne­mu dodat­ko­wych walo­rów este­tycz­nych i ochron­nych. Lakie­ro­wać moż­na zarów­no całe powierzch­nie arku­sza jak i wybra­ne jego frag­men­ty. W dzi­siej­szym felie­to­nie przyj­rzy­my się głów­nie lakie­ro­wa­niu wybiór­cze­mu, szcze­gól­nie podat­ne­mu na cho­chli­ko­we harce*.

Lakie­ro­wa­nie wybiór­cze sto­su­je­my w celu pod­kre­śle­nia lub uwy­pu­kle­nia wybra­nych ele­men­tów publi­ka­cji. Naj­czę­ściej lakie­ru­je się: zna­ki gra­ficz­ne, loga, zdję­cia, linie i tek­sty. Lakie­ro­wać moż­na zarów­no lakie­rem mato­wym jak i błyszczącym.

Cie­ka­we efek­ty este­tycz­ne uzy­sku­je się przez łącze­nie lakie­ro­wa­nia wybiór­cze­go UV z folio­wa­niem. Naj­czę­ściej sto­so­wa­ną tu kom­bi­na­cją jest cało­ścio­we pokry­cie arku­sza folią mato­wą, a nastę­pie pola­kie­ro­wa­nie wybra­nych ele­men­tów lakie­rem błysz­czą­cym. Moż­na oczy­wi­ście zasto­so­wać wariant odwrot­ny i na folię błysz­czą­cą nało­żyć w wybra­nych miej­scach mato­wy lakier UV.

Oprócz lakie­rów mato­wych i błysz­czą­cych, coraz więk­szą popu­lar­no­ścią cie­szą się lakie­ry spe­cjal­ne: struk­tu­ral­ne, wypu­kłe, bro­ka­to­we, flu­ore­scen­cyj­ne itp. Tym lakie­rom poświę­ci­my osob­ny felieton.

Zanim zle­ci­my druk naszej publi­ka­cji wraz z opcją lakie­ro­wa­nia wybiór­cze­go war­to przy­po­mnieć pod­sta­wo­we zasa­dy rzą­dzą­ce tym pro­ce­sem. Poda­ję je do publicz­nej wia­do­mo­ści w popu­lar­nej ostat­nio for­mie „zesta­wu genial­nych rad, któ­re odmie­nią Two­je życie w jeden dzień”. W wer­sji cho­chli­ko­wej będzie to brzmia­ło następująco:

Dwa­na­ście rad, któ­re uczy­nią Twój druk
gład­kim, trwa­łym i świetlistym

Lakierowanie

Jak przy­go­to­wać plik do lakierowania?

Ele­men­ty, któ­re mają być lakie­ro­wa­ne nale­ży przy­go­to­wać w osob­nym pli­ku, jako tzw. maskę na lakier. Wymiar tego pli­ku winien być iden­tycz­ny z wymia­rem pli­ku do dru­ku, a poło­że­nie ele­men­tów maski powin­no dokład­nie odpo­wia­dać ele­men­tom, na któ­re lakier będzie nało­żo­ny. Wszel­kie, nawet mini­mal­ne prze­su­nię­cia, spo­wo­du­ją utra­tę paso­wa­nia lakie­ru wzglę­dem dru­ku. Do dru­kar­ni nale­ży dostar­czyć trzy pli­ki o iden­tycz­nych wymia­rach: plik do dru­ku bez maski na lakier, plik z maską bez ele­men­tów do dru­ku oraz plik pod­glą­do­wy z maską nało­żo­ną na plik do druku.

Spo­sób przy­go­to­wa­nia przy­kła­do­wej maski na lakier w for­mie tuto­ria­lu przed­sta­wi­my nie­ba­wem w naszym Video-Cho­chli­qu.

Zmontowane maski drukowane są na ploterze, na specjalnej folii (foto, za zgoda firmy  BRAPOL)

Plo­ter do dru­ku masek na spe­cjal­nej folii, sku­tecz­nie zastę­pu­je ich naświetlanie.

Jakie wymia­ry mogą mieć ele­men­ty lakierowane?

Wbrew oba­wom, mitom i mrzon­kom nie ma uza­sad­nio­nych powo­dów do wyzna­cza­nia mini­mal­nej wiel­ko­ści fon­tu czy też gru­bo­ści linii, któ­ra ma być pokry­ta lakie­rem UV. Wszyst­ko to, co da się naświe­tlić i co jest widocz­ne gołym okiem moż­na pola­kie­ro­wać. Z paso­wa­niem lakie­ru nie powin­no być pro­ble­mów, jeśli prze­strze­ga­ne będą zasa­dy pra­wi­dłe­go przy­go­to­wa­nia do lakie­ro­wa­nia arku­szy dru­kar­skich i masek na lakier, a sam pro­ces lakie­ro­wa­nia będzie wyko­ny­wa­ny przez fachowca.

Jakim kolo­rem ryso­wać maski?

Maski na lakier przy­go­to­wu­je­my zawsze w jed­nym kolo­rze (naj­le­piej black), w nasy­ce­niu rów­nym 100%. Dobrze, jak to jest gra­fi­ka wek­to­ro­wa, a fon­ty są zamie­nio­ne na krzy­we. Moż­na sto­so­wać mapy bito­we, jed­nak ze świa­do­mo­ścią tego, że ostrość rysun­ku ele­men­tów wek­to­ro­wych jest zawsze większa.

Czy w maskach może być raster?

Do lakie­ro­wa­nia moż­na prze­sy­łać zra­stro­wa­ne maski jed­no­to­tal­ne bez przejść tonal­nych, na przy­kład w celu uzy­ska­nia spe­cjal­nych efek­tów na zdję­ciach, ale zamysł ten winien być dokład­nie prze­my­śla­ny przez pro­jek­tan­ta, przy­go­to­wu­ją­ce­go pra­cę do dru­ku. To, co dla jed­nych jest fine­zyj­nym zabie­giem arty­stycz­nym, innym przy­po­mi­nać może powierzch­nię papie­ru toa­le­to­we­go. Tak czy siak, rzecz zwe­ry­fi­ku­je klient.

Jak mon­to­wać maski na lakier?

Mon­taż arku­sza z maska­mi, jest dokład­nym odzwier­cie­dle­niem arku­sza dru­kar­skie­go, któ­re­go mon­to­wa­ne maski doty­czą. Mon­tu­jąc maski na lakier nale­ży pamię­tać o umiesz­cze­niu na arku­szu tych samych pase­rów, któ­re uży­to w dru­ku. Pase­ry są potrzeb­ne zarów­no w pro­ce­sie „pod­mon­to­wy­wa­nia” masek na astra­lo­nie przed wyko­na­niem sita, jak i w trak­cie same­go pro­ce­su lakie­ro­wa­nia na maszy­nie lakie­ru­ją­cej. Wyni­ka to z fak­tu nacią­ga­nia się i znie­kształ­ca­nia papie­ru w trak­cie dru­ku i koniecz­no­ści wyeli­mi­no­wa­nia powsta­łych wsku­tek tego nie­do­kład­no­ści w paso­wa­niu lakieru.

Nale­ży tak­że pamię­tać aby maski nie docho­dzi­ły do spa­du arku­sza, gdyż to powo­du­je wyle­wa­nie się lakie­ru. Mini­mal­na odle­głość maski od spa­du win­na wyno­sić 2 mm.

montaz masek na astralonie

Pod­mon­to­wy­wa­nie” masek na astra­lo­nie przed naświe­tle­niem sita.

Co zro­bić aby lakier nie pękał na zgięciach?

W celu wyeli­mi­no­wa­nia pęka­nia lakie­ru UV w miej­scach zła­my­wa­nia (jeśli oczy­wi­ście nie da się unik­nąć takiej sytu­acji już na eta­pie pro­jek­to­wa­nia) jest zasto­so­wa­nie w tych miej­scach „wybra­nia” w masce. Tam gdzie prze­bie­ga­ją fal­ce nale­ży nary­so­wać bia­łe linie o gru­bo­ści ok. 0,5 mm lub jed­no­mi­li­me­tro­we linie rastro­we. W efek­cie final­nym lakier nie zosta­nie w tych miej­scach nało­żo­ny, co gołym okiem będzie zupeł­nie niewidoczne.

Czy każ­dy papier nada­je się do lakierowania?

Do lakie­ro­wa­nia nada­ją się teo­re­tycz­nie wszyst­kie rodza­je papie­ru dru­ko­we­go. W prak­ty­ce jed­nak, nie wyko­nu­je się go na papie­rach nie­po­wle­ka­nych (off­set), gdyż może tutaj docho­dzić do nie­kon­tro­lo­wa­ne­go prze­sią­ka­nia lakie­ru na dru­gą stro­nę arku­sza. Bywa jed­nak, że chcąc uzy­skać na tym papie­rze spe­cjal­ne efek­ty wizu­al­ne i este­tycz­ne, sto­su­je się zabieg dwu­krot­ne­go lakie­ro­wa­nia – wstęp­ne, zabez­pie­cza przed prze­sią­ka­niem lakie­ru, a zasad­ni­cze jest nakła­da­ne na tę war­stwę zabez­pie­cza­ją­cą. Naj­czę­ściej jed­nak lakie­ro­wa­nie UV sto­su­je się na papie­rach powle­ka­nych.

Naświe­tlo­ne sito z maską w maszy­nie lakierującej.

Czy gra­ma­tu­ra papie­ru ma wpływ na jakość lakierowania?

Lakie­ro­wa­nie UV sto­su­je się zazwy­czaj dla gra­ma­tur papie­ru od 150g. Im cień­szy papier tym więk­sze nie­bez­pie­czeń­stwo powsta­nia nie­do­kład­no­ści w pro­ce­sie lakie­ro­wa­nia, wyni­ka­ją­cych z ten­den­cji do odkształ­ca­nia się papie­ru w dru­ku, jego nacią­ga­nia się i falowania.

Pro­blem z dopa­so­wa­niem masek na lakier pró­bu­je się eli­mi­no­wać przed naświe­tle­niem sita, przez ręcz­ne kory­go­wa­nie ich poło­że­nia na astra­lo­nach, jed­nak odkształ­ce­nia wydru­ko­wa­nych arku­szy mogą być tak nie­rów­no­mier­ne, że przy cień­szych papie­rach nie da się unik­nąć nie­do­kład­no­ści w kła­dze­niu lakie­ru UV. Przy grub­szych papie­rach (od 200g) pro­ble­mu tego prak­tycz­nie nie ma.

Po jakim cza­sie od dru­ku moż­na arku­sze lakierować?

Arku­sze dru­kar­skie win­ny być dobrze wysu­szo­ne zanim zosta­ną prze­ka­za­ne do pro­ce­su lakie­ro­wa­nia. Po dru­ku sto­su­je się cza­sem kil­ka­krot­ne wie­trze­nie, celem przy­spie­sze­nia schnię­cia far­by. Pomię­dzy zakoń­cze­niem pro­ce­su dru­ku, a roz­po­czę­ciem pro­ce­su lakie­ro­wa­nia win­na upły­nąć mini­mum doba.

Proces lakierowania

Pro­ces lakie­ro­wa­nia w maszy­nie lakierującej.

Czy każ­dy druk nada­je się do lakierowania?

Druk arku­szy prze­zna­czo­nych do lakie­ro­wa­nia winien być wyko­ny­wa­ny far­ba­mi przyj­mu­ją­cy­mi lakier czy­li odpor­ny­mi na roz­pusz­czal­ni­ki i alka­lia sto­so­wa­ne w lakie­ro­wa­niu. W dru­kar­niach off­se­to­wych zasa­da ta jest respek­to­wa­na, nato­miast w więk­szo­ści przy­pad­ków tone­ry uży­wa­ne do dru­ku cyfro­we­go nie speł­nia­ją tego wymo­gu. Chwa­leb­nym wyjąt­kiem jest zna­na obec­nie na ryn­ku dru­ku cyfro­we­go, linia maszyn HP Indi­go.

Czy tal­ko­wa­nie dru­ków ma wpływ na jakość lakierowania?

Prosz­ko­wa­nie (tal­ko­wa­nie) arku­szy chro­ni je przed odcią­ga­niem, skle­ja­niem i odbi­ja­niem się dru­ku, jed­nak w kon­tek­ście pro­ce­sów uszla­chet­nia­ją­cych jest to pro­blem. Sto­so­wa­ne w nad­mia­rze może spo­wo­do­wać trud­no­ści w przyj­mo­wa­niu lakie­ru UV i w miej­scach lakie­ro­wa­nia mogą powstać wybrzu­sze­nia i nie­rów­no­ści. Zale­ca się więc mak­sy­mal­ne odprosz­ko­wa­nie arku­sza, przed jego prze­ka­za­niem do lakie­ro­wa­nia.

Czy to już koniec cho­chli­ko­we­go wymą­drza­nia się?

Na dzi­siaj TAK, ale spo­tka­my się niebawem….

Z cho­chli­ko­wym pozdrowieniem
Andrzej Gołąb
www.print4all.pl
Pro­jekt logo: Bro­ni­sław Józefiok

* Pra­gnę podzię­ko­wać wła­ści­cie­lo­wi fir­my „BRAPOL” panu Łuka­szo­wi Brat­ko­wi, za facho­we rady i kon­sul­ta­cje zwią­za­ne z tema­tem lakie­ro­wa­nia wybiór­cze­go. Fir­mę „Bra­pol” mogę ze szcze­re­go, cho­chli­ko­we­go ser­ca pole­cić wszyst­kim, jako wzór facho­wo­ści, solid­no­ści i pre­cy­zji wyko­na­nia. Zain­te­re­so­wa­nych zapra­szam na stro­nę: http://www.bra-pol.pl/

Powe­red by Face­bo­ok Like

Tagi: , , ,

dodaj komentarz

Musisz byc zalogowany aby komentowac.