L – jak Lakierowanie

L3AKIEROWANIE UV zali­czamy do naj­po­pu­lar­niej­szych pro­ce­sów post­pres­so­wych, któ­rych głów­nym celem jest nada­nie pro­duk­towi poli­gra­ficz­nemu dodat­ko­wych walo­rów este­tycz­nych i ochron­nych. Lakie­ro­wać można zarówno całe powierzch­nie arku­sza jak i wybrane jego frag­menty. W dzi­siej­szym felie­to­nie przyj­rzymy się głów­nie lakie­ro­wa­niu wybiór­czemu, szcze­gól­nie podat­nemu na cho­chli­kowe harce*.

Lakie­ro­wa­nie wybiór­cze sto­su­jemy w celu pod­kre­śle­nia lub uwy­pu­kle­nia wybra­nych ele­men­tów publi­ka­cji. Naj­czę­ściej lakie­ruje się: znaki gra­ficzne, loga, zdję­cia, linie i tek­sty. Lakie­ro­wać można zarówno lakie­rem mato­wym jak i błyszczącym.

Cie­kawe efekty este­tyczne uzy­skuje się przez łącze­nie lakie­ro­wa­nia wybiór­czego UV z folio­wa­niem. Naj­czę­ściej sto­so­waną tu kom­bi­na­cją jest cało­ściowe pokry­cie arku­sza folią matową, a nastę­pie pola­kie­ro­wa­nie wybra­nych ele­men­tów lakie­rem błysz­czą­cym. Można oczy­wi­ście zasto­so­wać wariant odwrotny i na folię błysz­czącą nało­żyć w wybra­nych miej­scach matowy lakier UV.

Oprócz lakie­rów mato­wych i błysz­czą­cych, coraz więk­szą popu­lar­no­ścią cie­szą się lakiery spe­cjalne: struk­tu­ralne, wypu­kłe, bro­ka­towe, flu­ore­scen­cyjne itp. Tym lakie­rom poświę­cimy osobny felieton.

Zanim zle­cimy druk naszej publi­ka­cji wraz z opcją lakie­ro­wa­nia wybiór­czego warto przy­po­mnieć pod­sta­wowe zasady rzą­dzące tym pro­ce­sem. Podaję je do publicz­nej wia­do­mo­ści w popu­lar­nej ostat­nio for­mie „zestawu genial­nych rad, które odmie­nią Twoje życie w jeden dzień”. W wer­sji cho­chli­ko­wej będzie to brzmiało następująco:

Dwa­na­ście rad, które uczy­nią Twój druk
gład­kim, trwa­łym i świetlistym

Lakierowanie

Jak przy­go­to­wać plik do lakierowania?

Ele­menty, które mają być lakie­ro­wane należy przy­go­to­wać w osob­nym pliku, jako tzw. maskę na lakier. Wymiar tego pliku winien być iden­tyczny z wymia­rem pliku do druku, a poło­że­nie ele­men­tów maski powinno dokład­nie odpo­wia­dać ele­men­tom, na które lakier będzie nało­żony. Wszel­kie, nawet mini­malne prze­su­nię­cia, spo­wo­dują utratę paso­wa­nia lakieru wzglę­dem druku. Do dru­karni należy dostar­czyć trzy pliki o iden­tycz­nych wymia­rach: plik do druku bez maski na lakier, plik z maską bez ele­men­tów do druku oraz plik pod­glą­dowy z maską nało­żoną na plik do druku.

Spo­sób przy­go­to­wa­nia przy­kła­do­wej maski na lakier w for­mie tuto­rialu przed­sta­wimy nie­ba­wem w naszym Video-Chochliqu.

Zmontowane maski drukowane są na ploterze, na specjalnej folii (foto, za zgoda firmy  BRAPOL)

Plo­ter do druku masek na spe­cjal­nej folii, sku­tecz­nie zastę­puje ich naświetlanie.

Jakie wymiary mogą mieć ele­menty lakierowane?

Wbrew oba­wom, mitom i mrzon­kom nie ma uza­sad­nio­nych powo­dów do wyzna­cza­nia mini­mal­nej wiel­ko­ści fontu czy też gru­bo­ści linii, która ma być pokryta lakie­rem UV. Wszystko to, co da się naświe­tlić i co jest widoczne gołym okiem można pola­kie­ro­wać. Z paso­wa­niem lakieru nie powinno być pro­ble­mów, jeśli prze­strze­gane będą zasady pra­wi­dłego przy­go­to­wa­nia do lakie­ro­wa­nia arku­szy dru­kar­skich i masek na lakier, a sam pro­ces lakie­ro­wa­nia będzie wyko­ny­wany przez fachowca.

Jakim kolo­rem ryso­wać maski?

Maski na lakier przy­go­to­wu­jemy zawsze w jed­nym kolo­rze (naj­le­piej black), w nasy­ce­niu rów­nym 100%. Dobrze, jak to jest gra­fika wek­to­rowa, a fonty są zamie­nione na krzywe. Można sto­so­wać mapy bitowe, jed­nak ze świa­do­mo­ścią tego, że ostrość rysunku ele­men­tów wek­to­ro­wych jest zawsze większa.

Czy w maskach może być raster?

Do lakie­ro­wa­nia można prze­sy­łać zra­stro­wane maski jed­no­to­talne bez przejść tonal­nych, na przy­kład w celu uzy­ska­nia spe­cjal­nych efek­tów na zdję­ciach, ale zamysł ten winien być dokład­nie prze­my­ślany przez pro­jek­tanta, przy­go­to­wu­ją­cego pracę do druku. To, co dla jed­nych jest fine­zyj­nym zabie­giem arty­stycz­nym, innym przy­po­mi­nać może powierzch­nię papieru toa­le­to­wego. Tak czy siak, rzecz zwe­ry­fi­kuje klient.

Jak mon­to­wać maski na lakier?

Mon­taż arku­sza z maskami, jest dokład­nym odzwier­cie­dle­niem arku­sza dru­kar­skiego, któ­rego mon­to­wane maski doty­czą. Mon­tu­jąc maski na lakier należy pamię­tać o umiesz­cze­niu na arku­szu tych samych pase­rów, które użyto w druku. Pasery są potrzebne zarówno w pro­ce­sie „pod­mon­to­wy­wa­nia” masek na astra­lo­nie przed wyko­na­niem sita, jak i w trak­cie samego pro­cesu lakie­ro­wa­nia na maszy­nie lakie­ru­ją­cej. Wynika to z faktu nacią­ga­nia się i znie­kształ­ca­nia papieru w trak­cie druku i koniecz­no­ści wyeli­mi­no­wa­nia powsta­łych wsku­tek tego nie­do­kład­no­ści w paso­wa­niu lakieru.

Należy także pamię­tać aby maski nie docho­dziły do spadu arku­sza, gdyż to powo­duje wyle­wa­nie się lakieru. Mini­malna odle­głość maski od spadu winna wyno­sić 2 mm.

montaz masek na astralonie

Pod­mon­to­wy­wa­nie” masek na astra­lo­nie przed naświe­tle­niem sita.

Co zro­bić aby lakier nie pękał na zgięciach?

W celu wyeli­mi­no­wa­nia pęka­nia lakieru UV w miej­scach zła­my­wa­nia (jeśli oczy­wi­ście nie da się unik­nąć takiej sytu­acji już na eta­pie pro­jek­to­wa­nia) jest zasto­so­wa­nie w tych miej­scach „wybra­nia” w masce. Tam gdzie prze­bie­gają falce należy nary­so­wać białe linie o gru­bo­ści ok. 0,5 mm lub jed­no­mi­li­me­trowe linie rastrowe. W efek­cie final­nym lakier nie zosta­nie w tych miej­scach nało­żony, co gołym okiem będzie zupeł­nie niewidoczne.

Czy każdy papier nadaje się do lakierowania?

Do lakie­ro­wa­nia nadają się teo­re­tycz­nie wszyst­kie rodzaje papieru dru­ko­wego. W prak­tyce jed­nak, nie wyko­nuje się go na papie­rach nie­po­wle­ka­nych (off­set), gdyż może tutaj docho­dzić do nie­kon­tro­lo­wa­nego prze­sią­ka­nia lakieru na drugą stronę arku­sza. Bywa jed­nak, że chcąc uzy­skać na tym papie­rze spe­cjalne efekty wizu­alne i este­tyczne, sto­suje się zabieg dwu­krot­nego lakie­ro­wa­nia – wstępne, zabez­pie­cza przed prze­sią­ka­niem lakieru, a zasad­ni­cze jest nakła­dane na tę war­stwę zabez­pie­cza­jącą. Naj­czę­ściej jed­nak lakie­ro­wa­nie UV sto­suje się na papie­rach powle­ka­nych.

Naświe­tlone sito z maską w maszy­nie lakierującej.

Czy gra­ma­tura papieru ma wpływ na jakość lakierowania?

Lakie­ro­wa­nie UV sto­suje się zazwy­czaj dla gra­ma­tur papieru od 150g. Im cień­szy papier tym więk­sze nie­bez­pie­czeń­stwo powsta­nia nie­do­kład­no­ści w pro­ce­sie lakie­ro­wa­nia, wyni­ka­ją­cych z ten­den­cji do odkształ­ca­nia się papieru w druku, jego nacią­ga­nia się i falowania.

Pro­blem z dopa­so­wa­niem masek na lakier pró­buje się eli­mi­no­wać przed naświe­tle­niem sita, przez ręczne kory­go­wa­nie ich poło­że­nia na astra­lo­nach, jed­nak odkształ­ce­nia wydru­ko­wa­nych arku­szy mogą być tak nie­rów­no­mierne, że przy cień­szych papie­rach nie da się unik­nąć nie­do­kład­no­ści w kła­dze­niu lakieru UV. Przy grub­szych papie­rach (od 200g) pro­blemu tego prak­tycz­nie nie ma.

Po jakim cza­sie od druku można arku­sze lakierować?

Arku­sze dru­kar­skie winny być dobrze wysu­szone zanim zostaną prze­ka­zane do pro­cesu lakie­ro­wa­nia. Po druku sto­suje się cza­sem kil­ka­krotne wie­trze­nie, celem przy­spie­sze­nia schnię­cia farby. Pomię­dzy zakoń­cze­niem pro­cesu druku, a roz­po­czę­ciem pro­cesu lakie­ro­wa­nia winna upły­nąć mini­mum doba.

Proces lakierowania

Pro­ces lakie­ro­wa­nia w maszy­nie lakierującej.

Czy każdy druk nadaje się do lakierowania?

Druk arku­szy prze­zna­czo­nych do lakie­ro­wa­nia winien być wyko­ny­wany far­bami przyj­mu­ją­cymi lakier czyli odpor­nymi na roz­pusz­czal­niki i alka­lia sto­so­wane w lakie­ro­wa­niu. W dru­kar­niach off­se­to­wych zasada ta jest respek­to­wana, nato­miast w więk­szo­ści przy­pad­ków tonery uży­wane do druku cyfro­wego nie speł­niają tego wymogu. Chwa­leb­nym wyjąt­kiem jest znana obec­nie na rynku druku cyfro­wego, linia maszyn HP Indigo.

Czy tal­ko­wa­nie dru­ków ma wpływ na jakość lakierowania?

Prosz­ko­wa­nie (tal­ko­wa­nie) arku­szy chroni je przed odcią­ga­niem, skle­ja­niem i odbi­ja­niem się druku, jed­nak w kon­tek­ście pro­ce­sów uszla­chet­nia­ją­cych jest to pro­blem. Sto­so­wane w nad­mia­rze może spo­wo­do­wać trud­no­ści w przyj­mo­wa­niu lakieru UV i w miej­scach lakie­ro­wa­nia mogą powstać wybrzu­sze­nia i nie­rów­no­ści. Zaleca się więc mak­sy­malne odprosz­ko­wa­nie arku­sza, przed jego prze­ka­za­niem do lakie­ro­wa­nia.

Czy to już koniec cho­chli­ko­wego wymą­drza­nia się?

Na dzi­siaj TAK, ale spo­tkamy się niebawem….

Z cho­chli­ko­wym pozdro­wie­niem
Andrzej Gołąb
www.print4all.pl
Pro­jekt logo: Bro­ni­sław Józefiok

* Pra­gnę podzię­ko­wać wła­ści­cie­lowi firmy „BRAPOL” panu Łuka­szowi Brat­kowi, za fachowe rady i kon­sul­ta­cje zwią­zane z tema­tem lakie­ro­wa­nia wybiór­czego. Firmę „Bra­pol” mogę ze szcze­rego, cho­chli­ko­wego serca pole­cić wszyst­kim, jako wzór facho­wo­ści, solid­no­ści i pre­cy­zji wyko­na­nia. Zain­te­re­so­wa­nych zapra­szam na stronę: http://www.bra-pol.pl/

Powe­red by Face­book Like

Tagi: , , ,

2 Komentarzy do “L – jak Lakierowanie”

  1. tomasz Pisze:

    Witam,
    Wydaje się, że: „Do dru­karni należy dostar­czyć trzy pliki…” to dość archa­iczne roz­wią­za­nie w dobie kom­po­zy­to­wych PDF. Dla­czego nie jeden plik w kolo­rach pro­ce­so­wych z lakie­rem w dodat­ko­wym nadru­ko­wa­nym kolo­rze z nazwą „lakier” lub „UV”? Prze­cież nikt przy zdro­wych zmy­słach nie wyświeci płyty (wydru­kuje) z takim kolo­rem. Odpada kło­pot z paso­wa­niem, a i w pli­kach jest porzą­dek. Dodat­kowo ład­nie widać co autor miał na myśli mając na ekra­nie gra­fikę z lakierem.

    Pozdra­wiam

  2. Chochlik Pisze:

    Toma­szu – teo­re­tycz­nie masz rację i wcze­śniej też radzi­łem tak przy­go­to­wy­wać pliki. Mam jed­nak sygnały, że dla wielu dru­karni oka­zuje się to roz­wią­za­niem dość kło­po­tli­wym. Pro­blem powstaje, kiedy usługa lakie­ro­wa­nia jest wyko­ny­wana poza firmą dru­ku­jącą i trzeba do nich prze­słać plik z maską. Oka­zuje się, że nie­które firmy lakie­ru­jące mają pro­blem z naświe­tle­niem z pliku jedy­nie pią­tego koloru. Także klienci czę­sto prze­oczają potrzebę zada­nia nadruku na kolo­rach dodat­ko­wych i jeśli nie zosta­nie to zauwa­żone przy naświe­tla­niu pli­ków do druku wycho­dzą „dziury” w pliku głów­nym. Stąd
    zale­ce­nie aby pliki z ele­men­tami takimi jak maska na lakier, matryca do tło­cze­nia czy też wykroj­nik dostar­czać osobno plus całość do pod­glądu.
    Tym nie mniej w pełni się z Tobą zga­dzam, że naj­bar­dziej eko­no­micz­nie (no i pro­fe­sjo­nal­nie) jest przy­go­to­wy­wać wszyst­kie ele­menty w jed­nym pliku. To co ja pro­po­nuję to (zgniły) kom­pro­mis, któ­rego nauczyła mnie współ­praca z set­kami klien­tów o bar­dzo róż­nych umiejętnościach…

dodaj komentarz